Portal Funduszy Europejskich

I. Przestrzeganie równości szans w Programie Rozwój Polski Wschodniej

1. Uwzględnienie równości kobiet i mężczyzn
2. Likwidowanie barier dostępu ze względu na rodzaj niepełnosprawności
3. Zapewnienie obecności danej grupy w projekcie

II. Przykładowe działania równościowe w projektach PO RPW

1. Dostosowanie infrastruktury budynku i otoczenia
2. Promocja
3. Transport
4. Turystyka
5. Trasy rowerowe
6. Organizacja spotkań i szkoleń

I. Przestrzeganie równości szans w Programie Rozwój Polski Wschodniej

1. Uwzględnienie równości kobiet i mężczyzn
• Zróżnicowane wzorce podróżowania kobiet i mężczyzn,
• Różnice między kobietami i mężczyznami w podejściu do kwestii bezpieczeństwa,
• Bariery przedsiębiorczości dla kobiet,
• Nowy model rodzicielstwa – aktywniejsza rola ojca, zwłaszcza wśród młodych mężczyzn – i potrzeby infrastrukturalne związane z opieką nad dziećmi – np. montowanie przewijaków także w toaletach, z których korzystają ojcowie,
• Posługiwanie się w materiałach promocyjnych (nie)stereotypowymi wizerunkami kobiet i mężczyzn,
• Dostęp do Internetu i wykorzystanie nowych technologii wśród kobiet i mężczyzn.
  
  
2. Likwidowanie barier dostępu ze względu na rodzaj niepełnosprawności:
• Osoby z niepełnosprawnością ruchową (w tym osoby poruszające się na wózkach):
• różnica poziomów: między jezdnią a podłogą pojazdu, między poziomem jezdni a poziomem chodnika (wysoki krawężnik), poziomem chodnika a poziomem podłogi budynku (stopień), między poziomami pięter w budynku (schody),
• zbyt wąskie przejścia, drzwi,
• zbyt mała przestrzeń uniemożliwiająca obrót na wózku,
• drzwi otwierane „na zewnątrz”,
• nierówności powierzchni chodnika, ulicy,
• informacje umieszczane zbyt wysoko, znacznie powyżej linii wzroku osoby siedzącej na wózku,
• śliska nawierzchnia,
• brak lub nieczytelna informacja o różnicach poziomów.
• Osoby z niepełnosprawnością wzroku:
• informacje niedostosowane do możliwości percepcyjnych (brak komunikatów, instrukcji, formularzy w alfabecie Braille'a, na nośnikach CD, DVD i innych),
• brak komunikatów dotykowych i/lub dźwiękowych ułatwiających orientację w przestrzeni (np. zmiana faktury nawierzchni dróg - inny dźwięk),
• niewyraźne, mało kontrastowe oznakowania,
• złe (zbyt jasne lub zbyt ciemne) oświetlenie.
• Osoby z niepełnosprawnością słuchu:
• informacje niedostosowane do możliwości percepcyjnych (brak komunikatów w języku migowym lub w formie wizualnej),
• systemy informacyjne i alarmowe wykorzystujące jedynie sygnał dźwiękowy.
• Osoby z niepełnosprawnością poznawczą:
• zbyt skomplikowane napisy, informacje,
• niejednoznaczne, niekonsekwentne oznaczenia,
• trudności w lokalizacji poszczególnych części budynku,
• trudności w obsłudze urządzeń (np. automaty biletowe).
  
  
3. Zapewnienie obecności danej grupy w projekcie poprzez:
• Zbieranie danych i informacji uwzględniających podział na płeć i niepełnosprawność oraz inne wymiary istotne dla PO RPW,
• Przeprowadzenie analizy równościowej, ocena sytuacji różnych grup osób – kobiet i mężczyzn, z niepełnosprawnościami, ludzi starszych, dzieci. Jakie rozwiązania są im potrzebne? Co ułatwi, albo uczyni możliwym korzystanie przez nich z rezultatów projektu? Jaki wpływ na ich sytuację będzie miała dana inwestycja?
• Ustalenie równościowych celów i wskaźników, które, poprzez realizację swojego projektu, chcemy osiągnąć w przełamywaniu rozpoznanych barier i nierówności. Jak zwiększy się udział grup do tej pory marginalizowanych w korzystaniu z usług/infrastruktury? Jaka będzie wartość dodana działań równościowych?
• Prowadzenie konsultacji z organizacjami w celu wypracowania rozwiązań równościowych
• Tworzenie adekwatnych zapisów w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, dołączenie precyzyjnych zapisów odwołujących się do konkretnych kategorii, np. proponowanych wymiarów: obecności, dostępności, bezpieczeństwa, które zobligują podwykonawców do uwzględnienia równości szans,
• Prowadzenie równościowej promocji skierowanej do różnych grup społecznych, uwzględniającej specyfikę ich komunikacji (np. lektor języka migowego w spocie TV, stosowanie alfabetu Braille’a w wydawnictwach drukowanych, dostosowana strona www etc.) i rozpowszechnianej różnymi kanałami,
• Zapewnienie środków finansowych w budżecie projektu na pokrycie działań równościowych,
• Wzmocnienie monitorowania i audytu, co jest zdecydowanie tańsze na etapie planowania rozwiązań, a nie podczas modernizacji już istniejących.

II. Przykładowe działania równościowe w projektach PO  RPW

1. Dostosowanie infrastruktury budynku i otoczenia
• OTOCZENIE
• parking najlepiej usytuuj blisko wejścia do budynku,
• zapewnij osobne miejsca dla osób z niepełnosprawnością, żeby miały do pokonania jak najkrótszy odcinek do wejścia,
• dobrze go oświetl – ułatwi to dostęp dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się i zwiększy bezpieczeństwo w porach wieczornych
• stosuj punkty charakterystyczne, np. rzeźby dla ułatwienia orientacji na dużych przestrzeniach.
• WEJŚCIE
• spraw, żeby wejście do budynku było wyraźnie widoczne (np. od frontu oznacz je napisami)
• wykonaj podjazd
• zadbaj o szerokie wejście i szeroko (najlepiej automatycznie) otwierające się drzwi, które ułatwią przemieszczanie się osobom na wózkach, z wózkami, poruszającym się o kulach.
• BUDYNEK
• jeżeli budynek jest piętrowy – zamontuj windę, odpowiednio dobraną do potrzeb osób z niepełnosprawnościami,
• sprawdź, czy ustawienia pomieszczeń zapewniają swobodę poruszania się wszystkim osobom,
• zastosuj antypoślizgową powierzchnię posadzki w obiekcie,
• upewnij się, że powierzchnia podłogi będzie wykonana z materiałów niepowodujących odblasków, i efektów oślepienia,
• zainstaluj systemy ułatwiające otwieranie w przypadku drzwi obsługiwanych manualnie,
• zastosuj pochylnie o prawidłowym kącie pochylenia wyposażone w poręcze i zadbaj o ich prawidłowy rozstaw,
• zapewnij toalety z szerokim wejściem, dostosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach,
• zadbaj o wypukłość przycisków uruchamiających spłuczki w toaletach tak, aby mogły z nich korzystać osoby niewidome i słabo widzące,
• w toaletach – męskich i damskich:  wyznacz i przystosuj miejsca do przewijania dzieci oraz zamontuj umywalki na takim poziomie, żeby mogły z nich korzystać dzieci, zamontuj także odpowiednią ilość wieszaków i haczyków,
• zadbaj o to, żeby na terenie budynku nie było symboli religijnych, a jeżeli się pojawią, żeby reprezentowały różne systemy religijne.
• OZNACZENIA I INFORMACJA
• stosuj łatwe do odczytania oznaczenia w postaci np. zmiany faktury nawierzchni, znaków kolorystycznych lub graficznych w pieszych ciągach komunikacyjnych, wskazujące na kierunek poruszania się i ułatwiające orientację w obiekcie,
• zainstaluj przeciwpożarowe sygnały ostrzegawcze, zarówno w formie głosowej, jak i wizualnej (istotne dla osób z niepełnosprawnościami sensorycznymi),
• czytelnie oznacz drogi ewakuacyjne,
• podporządkuj określone strefy budynku jednemu kolorowi, co ułatwi ich identyfikację,
• zastosuj systemy naprowadzające do głównego wejścia do obiektu np. w postaci odmiennej faktury nawierzchni lub ścian,
• umieść pętle indukcyjne, ułatwiające osobom z niepełnosprawnością słuchu korzystanie z urządzeń wspomagających słyszenie,
• dubluj sygnały informacyjne: wzrokowe (tablice informacyjne, piktogramy, oznaczenia graficzne), dźwiękowe (systemy audio), dotykowe (oznaczenia w alfabecie Braille'a, różnice w strukturze nawierzchni), werbalne (punkty informacji i pomocy). Piktogramy i wypukłe oznaczenia powinny być pisane czcionką tzw. prostą, bezszeryfową, co ułatwia odczytanie dotykowe. Oznaczenia i piktogramy powinny być wieszane na jednej wysokości, w tym samym miejscu np. drzwi, żeby ułatwić orientację i odnalezienie ich.
  
  
2. Promocja
• Ustalaj równościowe kryteria promocji i wymagaj ich od podwykonawców – wypracuj i przyjmij równościowe kryteria, które muszą być spełnione w poszczególnych działaniach (reklamy, wydawnictwa, wydarzenia) prowadzonych w ramach kampanii promocyjnej, w tym m.in. zapewnienie obecności i dostępności oraz niestereotypowego przekazu. Wpisz je SIWZ i wymagaj od podwykonawców ich realizacji.
• Pytaj, konsultuj, sprawdzaj – zaproś do współpracy i poproś o opinię przedstawicieli i przedstawicielki różnych grup, tak aby zapewnić właściwą – niestereotypizującą – obecność oraz dostępność danego materiału, kampanii, etc.
• Komunikuj równość – strategia komunikacyjna powinna podkreślać wagę równości szans
   – w materiałach promocyjnych mogą znajdować się bezpośrednie odniesienia podkreślające wagę równości i różnorodności.
• Wykorzystuj różnorodne, niestereotypowe wizerunki – przedstawiaj osoby wywodzące się z różnych grup społecznych – kobiety i mężczyzn, osoby młode i starsze, osoby z niepełnosprawnościami, dzieci. Pamiętaj aby prezentować osoby w niestereotypowych i nietradycyjnych rolach, np. unikaj portretowania kobiet w sytuacjach pomocniczych i kuchennych, majsterkujących mężczyzn, osoby niepełnosprawne na wózku inwalidzkim w statycznych obrazach, niesamodzielne, np. w parku, nie uprawiające sportu itd.
• Unikaj nieetycznych i niezgodnych z polityką UE form reklamowych – uprzedmiotawiających metafor, żartów i skojarzeń.
• Stosuj równościowy język – używaj w kampanii promocyjnej żeńskich i męskich końcówek, włączającego, niedyskryminującego i niestygmatyzującego żadnej z grup języka (zrezygnuj
  z etykietujących określeń typu „inwalida”, stosuj właściwe rodzajowo określenia dla słów zapożyczonych np. chairperson lub chairwoman, a nie chairman, gdy chodzi o kobietę).
• Docieraj z kampanią do różnorodnych grup poprzez branżową prasę i media – istnieją media kierowane specjalnie do osób z niepełnosprawnościami, w których możesz również zamieszczać informacje i reklamy, żeby dotrzeć z przekazem do różnorodnych grup.
• Zadbaj o dostępność i bezpieczeństwo produktów reklamowych:
• STRONA WWW - Zbuduj stronę internetową spełniającą standardy dostępności tak, aby zapobiec wykluczeniu cyfrowemu i dyskryminacji informatycznej różnych grup społecznych. Oznacza to m.in., że:
• elementy dźwiękowe i wizualne powinny się uzupełniać,
• nie należy używać barw jako jedynego wyróżnika informacji, ale np. wielkość czcionki,
• należy oznaczyć język używany na stronie bądź jej fragmentach, jest to niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania urządzeń czytających tekst na stronach www,
• należy unikać stosowania tabel do opisu struktury strony; tabele powinny być przeznaczone do tworzenia np. zestawień czy podsumowań; dodatkowo powinny być prawidłowo opisane, aby urządzenia czytające mogły je prawidłowo przedstawić użytkownikom,
• informacje na stronach powinny być dostępne dla użytkowników nie korzystających z najnowszych technologii, np. języków skryptowych, wtyczek (ang. plugins),
• użytkownik powinien mieć możliwość wyłączenia lub zatrzymania animacji (jest to szczególnie istotne dla cierpiących na padaczkę); należy unikać stosowania elementów ruchomych, o ile nie jest to konieczne,
• obiekty osadzone w strukturze strony (np. aplety, skrypty) powinny mieć interfejs dostępny dla różnego rodzaju manipulatorów (mysz, klawiatura itd.),
• sama strona powinna być dostępna dla różnych urządzeń (komputery osobiste, urządzenia przenośne, syntezatory mowy),
• wprowadzając nowe technologie, należy zapewnić rozwiązania przejściowe, aby umożliwić dostęp użytkownikom nie mogącym z nich korzystać,
• należy używać elementów ułatwiających orientację w strukturze strony, np. etykiety, streszczenia,
• nawigacja powinna być spójna i przejrzysta; ułatwia to użytkownikom orientację w strukturze witryny,
• powinny być dostępne manipulatory do nawigacji dla osób niemogących korzystać z myszki i skróty klawiaturowe do najczęściej używanych funkcji strony,
• dokumenty powinny być czytelne, przejrzyste i napisane możliwie prostym językiem,
• w materiałach filmowych należy zapewnić obecność lektora języka migowego i napisów,
• zmniejszenie „wagi” strony (ułatwienie dostępu osobom posiadającym wolne łącza).
• SPOTY REKLAMOWE
• promocyjne spoty telewizyjne zaopatruj w napisy, dzięki temu prezentowany materiał będzie zrozumiały także dla czytających po polsku osób nie(do)słyszących,
• zadbaj także o tłumacza języka migowego (z myślą o osobach z niepełnosprawnością słuchu),
• nadawaj materiały promocyjne także w kanałach branżowych, w tym dla określonych grup niepełnosprawnych.
• DRUK
• w wydawnictwach promocyjnych stosuj techniki graficzne pozwalające odczytać tekst osobom słabowidzącym (powiększona czcionka, skontrastowane kolory, np. żółta czcionka na czarnym tle),
• publikuj materiały także w alfabecie Braille’a lub zawierające tłumaczenie na ten język,
• unikaj odsyłania poprzez linki do najistotniejszych informacji w Internecie – nie wszystkie osoby mogą z niego korzystać,
• kolportuj ulotki, broszury do organizacji pracujących na rzecz wyrównywania szans.
  
  
3. Transport- w planowaniu systemu transportu, w pracy nad udrażnianiem ciągów komunikacyjnych, niezwykle istotne jest zapewnienie spójności wszystkich rozwiązań. Dopiero tak pomyślany, kompletny system spełni swoje zadania i funkcje – dostępności i bezpieczeństwa.
• OBSŁUGA
• zapewnij szkolenia dla obsługi transportu w zakresie pomocy użytkownikom
• wpisz udzielanie pomocy klientom w zakres obowiązków kierowcy
• zadbaj o najwyższe standardy obsługi klienta
• DROGA
• weź pod uwagę różnice w potrzebach bezpieczeństwa pomiędzy kobietami i mężczyznami – zapewnij na trasie np. ścieżki rowerowej odpowiednie oświetlenie, widoczność (np. brak krzewów ograniczających widoczność), czystość, stały monitoring itp.,
• zadbaj o to, by telefony alarmowe przy drogach były dostępne także dla osób niesłyszących (inna poza mówieniem możliwość poinformowania o sytuacji),
• wyodrębnij i oznacz miejsca objęte stałym monitoringiem,
• odpowiednio oświetlaj i zabezpieczaj przejścia podziemne,
• do budowy nawierzchni używaj materiałów, które nie są śliskie,
• zapewniaj różnorodne systemy transportu – np. „od drzwi do drzwi”, asystent/ asystentka dla osób na wózku (szczególnie dla tych, których wózki uniemożliwiają poruszanie się autobusami),
• ujednolić system sygnałów dźwiękowych na przejściach dla pieszych,
• wydłuż limit czasu sygnalizowanego poprzez sygnalizatory dźwiękowe przy przejściach dla pieszych w miejscach często uczęszczanych przez użytkowników mających trudności w poruszaniu się (np. okolice szpitali, ośrodków zdrowia itp.),
• osłoń sygnalizatory świetlne przed bezpośrednim oddziaływaniem słońca dla uniknięcia refleksów,
• zadbaj o wypukłość przycisków otwierających drzwi w tramwajach/ autobusach tak, aby mogły z nich korzystać osoby niewidome i słabo widzące,
• montuj przyciski wypuszczające platformę do wjechania wózkiem do tramwaju/ autobusu,
• zapewnij miejsca wypoczynkowe (np. ławeczki, siedziska) w przypadku ciągów ruchu pieszego o dużym stopniu nachylenia,
• rozplanuj szerokie chodniki, o równej nawierzchni z dobrą przyczepnością, wyraźnie oddzielone od ścieżek rowerowych,
• przy bardzo ruchliwych ulicach zaplanuj strefy buforowe pomiędzy chodnikiem a jezdnią, np. pasy zieleni, umieszczaj infrastrukturę uliczną – ławki, kosze na śmieci itp. – w taki sposób, aby tworzyła ona ochronę przed niebezpieczeństwami drogowymi (np. nieumyślnym wejściem na drogę).
• PRZYSTANKI
• buduj przystanki autobusowe typu przylądkowego – w związku z ograniczoną ilością miejsca w przypadku przystanku zatokowego przedni zderzak autobusu może najeżdżać na krawężnik, kierowcy autobusu radzą sobie w takiej sytuacji parkując w większej odległości od krawężnika, co w konsekwencji utrudnia lub uniemożliwia wsiadanie kobietom i mężczyznom na wózkach inwalidzkich i/lub kobietom i mężczyznom podróżującym z wózkiem dziecięcym,
• montuj przyciski i urządzenia na takiej wysokości, żeby mogły z nich korzystać także osoby niskie – w tym dzieci i osoby na wózkach inwalidzkich,
• stosuj przejrzyste wiaty przystanków w celu zapewnienia widoczności i bezpieczeństwa,
• oświetlaj przystanki (jednak nie nazbyt intensywnie, co mogłoby spowodować, że osoba oczekująca na przystanku jest doskonale widoczna dla obserwatora z zewnątrz, ale sama ma trudności w obserwowaniu otoczenia przystanku),
• dbaj o bezpieczeństwo, zapewniając takie rozwiązania techniczne, które będę trudno dostępne dla wandali (odpowiednie materiały, osłony, żarówki LED-owe, unikanie elementów, które łatwo wykręcić),
• zadbaj o konsekwencję i ujednolicenie w oznakowaniu i wyglądzie poszczególnych elementów infrastruktury przystankowej, to ułatwi orientację osobom słabowidzącym,
• usytuuj telefon alarmowy w pobliżu przystanku, z możliwością skorzystania z niego także przez osoby głuchonieme,
• rozszerz chodnik w pobliżu przystanku, aby zapewnić możliwość komfortowego poruszania się w obrębie przystanku pieszym i osobom oczekującym.
• OZNAKOWANIE I INFORMACJA
• zapewniaj informację np. o planowanych i przeprowadzanych remontach, zmianach w rozkładzie jazdy, tak aby dotarła ona do wszystkich użytkowników (np. język migowy dla osób z niepełnosprawnością słuchu nieposługujących się językiem polskim; sygnały świetlne; wielokanałowe systemy alarmowe),
• dubluj sygnały informacyjne: wzrokowe (tablice informacyjne, piktogramy, oznaczenia graficzne – wypukłe i pisane czcionką prostą, bezszeryfową), dźwiękowe (systemy audio), dotykowe (oznaczenia w alfabecie Braille'a, różnice w strukturze nawierzchni), werbalne (punkty informacji i pomocy),
• zaopatruj punkty informacyjne w pętle indukcyjne ułatwiające osobom z niepełnosprawnością słuchu korzystanie z urządzeń wspomagających słyszenie,
• umieszczaj automaty do biletów także z informacją głosową,
• na dworcach zamieszczaj pętle indukcyjne i tablice informacyjne;  stwórz możliwość skorzystania z pomocy asystenta/ ki,
• umieszczaj tablice informacyjne w miejscach umożliwiających jak najbliższe podejście do nich,
• zadbaj o łatwe do odczytu oznaczenia w postaci zmiany faktury nawierzchni w pieszych ciągach komunikacyjnych, na przystankach dla oznakowania np. skrajni peronu, okolicy przystanku, przeszkody w postaci elementu małej architektury itd.,
  • oznakuj wyraźnie zmiany w poziomach ulic (uskoki, schody),
• zamieszczaj czytelne drogowskazy,
• zapewnij zarówno dotykowe, jak i wzrokowe oznaczenia punktów orientacyjnych w ciągu pieszym np. chodnik z trawiastym poboczem, ławki, kosze na śmieci przystające do chodnika, ale nie na chodniku, wyraźnie kontrastowe z otoczeniem oznakowanie wejść do wiat/osłon itp.
  
  
4. Turystyka - Dla rozwoju turystyki podstawowe znaczenie z perspektywy zasady równości szans, mają kryteria obecności i dostępności. Obecność możemy zapewnić właściwie sprofilowaną promocją. Dostępność atrakcji turystycznych zaś przekłada się przede wszystkim na tworzenie takich warunków, aby mogły korzystać z nich wszystkie osoby – niezależnie od płci, wieku, stopnia nie(pełno)sprawności. Znaczącą kwestią pozostają tutaj środki przekazu informacji dot. obiektów i obszarów turystycznych:
• Zamieszczaj tabliczki z audioskrypcją przy telewizorkach w muzeach i innych obiektach do zwiedzania.
• Upraszczaj komunikaty, szczególnie te najistotniejsze, mają być jednoznaczne i łatwe do zrozumienia.
• Stosuj informację symboliczną – piktogramy, także dotykowe – pisane czcionką prostą,  bezszeryfową, co ułatwia odczytanie dotykowe. Symbole pozwalają na zwiększenie liczby odbiorców komunikatów (osoby nieznające języka polskiego, dzieci). W odniesieniu do osób z niepełnosprawnościami należy stosować zróżnicowane piktogramy – nie tylko wizerunki osób poruszających się na wózkach.
• W publikowanych wydawnictwach, np. przewodnikach po danym obiekcie, podręcznych mapkach po regionie, wykorzystuj różne formy graficzne (np. powiększony druk, alfabet Braille’a).
  
  
5. Trasy rowerowe
• Wytyczaj trasy odpowiadające różnym potrzebom – m.in. o różnym stopniu trudności.
• Projektuj i rozmieszczaj tablice informacyjne z uwzględnieniem specyficznych potrzeb komunikacyjnych pasażerów. Zadbaj o to, żeby: komunikaty były podawane w różnej formie (wizualnie – piktogramy, w formie audio, alfabet Braille’a) oraz w sposób logiczny, czytelny i jednoznaczny. Tablice powinny znajdować się w miejscu łatwo dostępnym – tak aby osoby, które mają taką potrzebę (np. słabowidzące lub poruszające się na wózkach inwalidzkich) mogły maksymalnie się do nich zbliżyć. Tablice informacyjne zawieszone na wysokości przeciętnego mężczyzny, są niedostępne dla osób poruszających się na wózku, dzieci, osób niższych. Dla osób z niepełnosprawnością wzroku szczególnie zalecane jest przygotowanie wypukłych map, które pozwolą zapoznać się z przebiegiem i rozmieszczeniem nowej infrastruktury.
• Niweluj przeszkody ograniczające widoczność w obrębie postojów, parkingów, miejsc odpoczynku – np. usuń krzaki ograniczających widoczność.
• Zapewniaj miejsca wypoczynkowe, np. ławeczki, siedziska, szczególnie w przypadku ciągów ruchu o dużym stopniu nachylenia.
• Dubluj sygnały informacyjne: wzrokowe – tablice informacyjne, piktogramy, oznaczenia graficzne; dźwiękowe – systemy audio; dotykowe – oznaczenia w alfabecie Braille'a, wypukłe mapy; werbalne – punkty informacji i pomocy.
• Wyodrębnij i oznacz miejsca objęte stałym monitoringiem, np. miejsca parkingowe dla rowerów, postoje.
• Zapewnij przejazd dla rowerów, np. w obrębie skrzyżowań.
• Zapewnij toalety w obrębie ścieżki rowerowej, przystosowane do potrzeb osób poruszających się na wózku inwalidzkim oraz osób podróżujących z dziećmi.
  
  
6. Organizacja spotkań i szkoleń
• Prowadzenie spotkań i panele eksperckie – zadbaj o zróżnicowany skład wśród osób prowadzących spotkanie i występujących w roli eksperckiej, tak aby odzwierciedlić różnorodność danej grupy docelowej. Unikaj sytuacji, w których podczas spotkań kobiety występują jedynie w roli pomocniczo-asystenckiej (hostessy, obsługa konferencji), a nie merytorycznej (ekspertki, przedsiębiorczynie).
• Informacja o szkoleniu i rekrutacja – informacja o spotkaniu/seminarium/konferencji może
  w różnym stopniu uwzględniać różnorodność potencjalnych osób uczestniczących. Nie wystarczy napisać „nasze spotkanie jest dla wszystkich”. Jeśli w sposób szczególny zależy nam na jakiejś grupie musimy to wyraźnie podkreślić. W większości przypadków „dla wszystkich” oznacza tych wszystkich, którzy: mają czas, możliwości transportowe, samodzielnie się poruszają, widzą i słyszą, są dyspozycyjni oraz biegle władają językiem polskim. Dlatego warto napisać – np.: Zapewniamy pełną możliwość skorzystania z naszej oferty także osobom słabowidzącym – wszystkie materiały będą dostosowane do potrzeb (duża czcionka i kontrast np. czarno-żółty w materiałach multimedialnych). Najprostsze rozwiązania to:
• stosowanie języka, który wyraźnie wskazuje na to, że zwracamy się do kobiet i mężczyzn,
• wykorzystywanie elementów graficznych, które nie powielają stereotypów na temat poszczególnych grup, są włączające, czyli uwzględniają perspektywę różnorodnych grup,
• umieszczanie ogłoszeń w Internecie na tzw. mówiących stronach, przygotowanych do odczytania przez syntezatory mowy (ogłoszenia i formularze zgłoszeniowe muszą być umieszczane bezpośrednio na stronie, a nie w załącznikach, których syntezatory nie odczytują),
• umożliwienie zgłaszania uczestnictwa nie tylko w oparciu o formularze ale także np. przez telefon (dla osób z niepełnosprawnością wzroku).
• Termin – przy wyborze terminu zwróć uwagę na to, czy nie koliduje on ze świętami różnych wyznań. Jest oczywiste, że nie organizujemy szkolenia w czasie świąt katolickich, rzadko jednak uwzględniamy przy wyborze terminu ważne święta innych wyznań (np. święta prawosławne, żydowskie, muzułmańskie i inne). Z kolei rozkład godzinowy zajęć może uniemożliwić udział osobom, które opiekują się osobą zależną. Najczęściej żłobki, przedszkola, szkoły, dzienne ośrodki opieki działają między godzinami 8 – 16 w dni powszednie. Jeśli decydujemy się na wydarzenie w późnych godzinach popołudniowych, wieczornych lub w weekend wykluczamy dużą grupę potencjalnych uczestniczek/ów (w większości, w związku z podziałem ról płciowych, będą to kobiety). Wykluczeniu możemy zapobiec np. zapewniając w miejscu i/lub w czasie szkolenia opiekę nad dziećmi i innymi osobami zależnymi.
• Transport na miejsce wydarzenia – dla wielu osób przeszkodą w uczestnictwie mogą być kwestie transportu. Osoby niepełnosprawne poruszające się na wózkach spotykają się czasem z odmową np. zabrania ich do autobusu PKS. Warto pamiętać, że do ośrodków szkoleniowych w okolicach dużych miast, zwykle trudno dojechać, jeśli nie ma się samochodu, bądź często trzeba przejść część trasy pieszo. Rozwiązanie takie może być niedostępne dla osób z niepełnosprawnością ruchu. Zdarza się, że podmiejskie ośrodki szkoleniowe położone są w lesie, w miejscach bez  dobrego oświetlenia. Taka sytuacja ogranicza bezpieczeństwo osób, które stanowi szczególnie ważną potrzebę zgłaszaną przez kobiety.
• Miejsce szkolenia:
• Parking – najlepiej, aby był usytuowany blisko wejścia do budynku i – w miarę możliwości – dobrze oświetlony. Ułatwi to dostęp dla osób z ograniczonymi możliwościami poruszania się i zwiększy bezpieczeństwo, szczególnie jeśli wydarzenie kończy się już po zapadnięciu zmroku. Parking powinien również uwzględniać podjazdy dla wózków osób niepełnosprawnych i dziecięcych.
• Wejście – podjazd, szerokie wejście i szeroko otwierające się drzwi, winda (jeśli wydarzenie odbywa się w sali do której prowadzą schody) zdecydowanie ułatwią możliwość przemieszczania się osobom na wózkach i z wózkami oraz poruszających się o kulach.
• Sala – ustawienie sali powinno zapewniać swobodę poruszania się wszystkim osobom uczestniczącym. Warto zadbać o to, żeby w budynku oraz sali nie było symboli religijnych, a jeśli są to żeby reprezentowały różne systemy religijne (może to zostać oczywiście wykorzystane do pogłębienia zrozumienia idei różnorodności i równości).
• Toalety muszą mieć szerokie wejścia, muszą być dostosowane do potrzeb osób poruszających się na wózkach, powinny mieć wyznaczone i przystosowane miejsce do przewijania dzieci (jeśli przewidujemy opiekę nad dziećmi).
  o Nocleg – jeśli szkolenie trwa dłużej niż jeden dzień wymogi związane z dostępnością muszą spełniać także miejsca noclegowe i miejsca, w których spożywane są posiłki. Jeśli nocleg odbywa się w innym miejscu niż zajęcia, konieczne będzie zapewnienie swobodnego, a także nie wymagającego bycia zdanym/zdaną na pomoc innych, sposobu przemieszczania się. Być może konieczne będzie wydłużenie przerw na posiłki.
• Wyżywienie – coraz częściej standardem jest zapewnienie osobom uczestniczącym wyżywienia wegetariańskiego. Warto zwrócić uwagę na potrzeby czy też wymagania diety związane z czyimś wyznaniem (np. zakaz spożywania wieprzowiny pod jakąkolwiek postacią, czyli także jogurtów, śmietan zawierających żelatynę, zakaz spożywania mięsa w piątek).
• Oznaczenie – ważne, żeby osoby z niepełnosprawnością wzroku mogły uzyskać wszelkie informacje, gdzie odbywa się szkolenie, gdzie są toalety, gdzie jest miejsce spożywania posiłków.
• Osoby asystujące – dobrym rozwiązaniem może być zatrudnienie osoby, której zadaniem jest asystowanie wszystkim osobom, które potrzebują pomocy w przemieszczaniu się, docieraniu do informacji itd. Ważne, żeby ta osoba miała odpowiednie przeszkolenie i doświadczenie (znajomość języka migowego), a na pewno, by w stosunku do osób, dla których pracuje, nie zachowywała się w sposób protekcjonalny.

Informacje na temat tego, które z powyższych rozwiązań będą potrzebne w trakcie organizowanego wydarzenia można zdobyć odpowiednio planując kwestionariusz zgłoszeniowy, wówczas będzie można się odpowiednio przygotować do organizowanego wydarzenia, bez ponoszenia dodatkowych kosztów.